Ảo Mộng "Bỏ Phố Về Rừng" Và Những Sự Thật Không Mấy Ai Dám Nói Về Farmstay

Bài viết này có thể gây sốc và nhiều ý kiến trái chiều, tuy nhiên mình phải nói thẳng ra một số sự thật của mấy anh em có dự định bỏ phố về rừng hay làm Farmstay phải suy nghĩ cho kỹ nhé\!

Ngành farmstay Việt Nam đang bị hiểu nhầm mang tên "an nhàn" hay do các video và hình ảnh đẹp, như tiên cảnh làm cho những ai chưa chân lấm tay bùn lần nào tưởng là cuộc sống về quê đẹp lắm. Hàng loạt người lao vào vì cái giấc mơ "bỏ phố về rừng", thấy trên mạng đẹp quá, thơ mộng quá, tưởng đâu là thiên đường. Để rồi, họ vỡ mộng và nhận ra mình đang mắc kẹt: làm nông dân không nổi, mà quản lý vận hành không xong, làm dịch vụ đón khách cũng không đâu vào với đâu.

Đây là một sự thật cần phải nói ra để những ai đang ấp ủ ý định này phải tĩnh tâm và hoạch định lại.

ẢO MỘNG ĐẦU TIÊN: CÁI BẪY "AN NHÀN" VÀ SỰ PHÁ HOẠI NHÂN DANH "CHỮA LÀNH"

Đối với những người chưa từng trồng cây hay làm nông nghiệp từ nhỏ, đôi khi điều này cũng xảy ra với những người xuất phát từ con nhà nông.

\[1\] Ảo vọng "lãng mạn hóa" nông nghiệp: Nông nghiệp là một ngành nghề phức tạp, ít người tập hợp đủ và toàn diện về tri thức. Làm nông nghiệp thực thụ đòi hỏi tri thức, sự kiên trì và chấp nhận rủi ro cao, nói khó hơn nữa là phải quan sát đến mức hiểu được thiên nhiên mới trồng cây tốt được. Những người "bỏ phố về rừng" thường chỉ thấy hình ảnh thu hoạch trái cây, nhưng không thấy được những đêm mất ngủ vì sâu bệnh, hay có bắt sâu trong đêm tối. Thường họ không chấp nhận quy luật của đất đai, không chịu học về vi sinh, về thổ nhưỡng, mà chỉ muốn mọi thứ phải ra hoa, kết quả theo ý mình.

\[2\]Tàn phá thiên nhiên bằng bê tông: Nhiều dự án farmstay đang nhân danh về với thiên nhiên mà vô tình phá hoại hệ sinh thái trên đất do tư duy chưa hiểu "muốn cây tốt phải có đất khỏe". Đất nông nghiệp bị bê tông hóa không thương tiếc, quan trọng là mang thói quen phố thị, tư duy phải bền chắc mà sâm hại thiên nhiên quá mức. Những người này thường san ủi địa hình, chặt bỏ cây cối, xây những căn nhà phố kiểu mẫu giữa núi rừng, chỉ để phục vụ mục đích check-in, chứ không hề tôn trọng thiên nhiên hay triết lý nông nghiệp, hay tạo ra những sản phẩm nông sản sâu sắc. Du khách sẽ phải trải qua những trải nghiệm "chữa lành" nửa mùa trên những mảnh đất bị tàn phá, đây là sự phi lý lớn nhất.

\[3\] Vô tình làm mất đi những thứ thuộc về bản địa: Con người, thiên nhiên, văn hóa, con giống, cây trồng,... bản địa bị mai một đi do những người bỏ phố về rừng hiểu quá ít và toàn diện về bảo tồn \- phát huy tài sản bản địa. Họ thay đổi giống cây trồng, di thực mà bỏ quên giống cây bản địa hay chặt phá hệ sinh thái tự nhiên. Văn hóa thì thường là khai thác và sân khấu hóa chứ không phải hoạt động bảo tồn \- phát huy và càng không hiểu gì cái gọi là "không gian văn hóa". Nên ảo mộng gắn với thiếu hiểu biết toàn diện sẽ làm mất đi thứ vốn có, rồi chính họ sẽ bị thiệt hại về kinh tế, khi khách du lịch hiểu hơn họ sẽ không vào các khu du lịch "nông" nữa.

SỰ THẬT TÂM HUYẾT VÀ SỰ CÔ ĐƠN CỦA KẺ TIÊN PHONG

Trong khi đó, những người thực sự tâm huyết với mô hình nông nghiệp bền vững, với việc phát triển du lịch cộng đồng, lại gặp vô vàn khó khăn. Đôi khi là cả những sự cô đơn, mình biết cách đây khoảng 5 năm trước, anh em làm Farmstay thực thụ không dễ tìm thấy nhau, nên mấy chương trình kết nối giúp mấy anh em làm Farm mới trân quý nhau chừng nào.

\[1\] Bị coi là "hâm dở": Những người này họ cống hiến tri thức, muốn làm nông nghiệp sạch, muốn bảo tồn văn hóa, nhưng lại bị chính những người xung quanh coi là làm "thí mụ nội", là "lãng mạn quá mức". Sự trân trọng, trọng trí và trọng tâm huyết gần như không có.

\[2\] Rào cản từ chính quyền: Thay vì được hỗ trợ và tạo điều kiện, những mô hình tử tế, làm đúng pháp lý lại thường xuyên bị kiểm tra và một số địa phương còn cố tình kiểm soát, gây khó dễ vì sự thiếu đồng bộ trong cơ chế và tư duy quản lý. Nói về điều 218 trong luật Đất Đai 2024 và điều 99 Nghị định 102/2024/NĐ-CP mà không có mấy chính quyền xã, tỉnh hiểu đầy đủ về điều này.

Thực tế đau lòng là: những dự án làm hời hợt, chỉ tập trung vào bê tông thì dễ dàng hoàn thiện nhanh chóng; còn những dự án làm nông nghiệp sạch, vì cộng đồng thì cần thời gian dài, lại bị cản trở bởi thủ tục và sự thiếu tin tưởng.

TRƯỚC KHI BỎ PHỐ, HÃY HOẠCH ĐỊNH

Mình có mấy lời nhắn nhủ đến những ai chưa quen cuộc sống nông thôn mà đang ảo mộng về việc "bỏ phố về rừng":

\[1 Đầu tư vào Trí tuệ trước khi đầu tư vào Đất: Hãy học hỏi, am tường về nông nghiệp hữu cơ, về quản trị dòng tiền trong mô hình này và hiểu về triết lý du lịch trải nghiệm nông nghiệp bằng cách đi du lịch Farmstay ở Việt Nam và các quốc gia lân cận. Đừng đốt tiền cho những thứ bạn chưa hiểu, hoặc hiểu hời hợt rồi nói "đàu tư Farmstay là thất bại đấy".

\[2\] Tầm nhìn dài hạn: Farmstay là hành trình dài, có thể mang lại cho bạn và gia đình một nơi an trú an toàn, đôi khi còn có thể để lại di sản cho con cháu. Nên hãy nhìn các mô hình Farmstay từ 10-20 năm, không phải là cuộc đua mua bất động sản, đầu tư hời hợt, lớt phớt mà đòi 1-2 năm phải có kết quả. Bạn có đủ kiên trì, đủ vốn để theo đuổi nó không?

\[3\] Nếu gặp khó khăn, bạn có bỏ quê lên phố lại không? Rất nhiều người đã làm điều đó. Đừng để tâm huyết và tiền bạc của bạn biến thành một bài học đắt giá. Nên giảm rủi ro chỉ bằng cách đi học những mô hình thành công\!

Hãy nhớ rằng, sự "an nhàn" chỉ đến sau khi bạn hiểu được sự khắc nghiệt và khó lường của thiên nhiên để nông nghiệp bền vững bằng tri thức và chiến lược. Hãy là người hoạch định cuộc sống của mình, đừng là nạn nhân của những ảo ảnh trên mạng xã hội.

ĐỐI VỚI NHỮNG NGƯỜI CAN ĐẢM, HÃY CHỌN PHONG CÁCH SỐNG BỎ PHỐ VỀ RỪNG VỚI FARMSTAY

"Bỏ phố về rừng" không phải là một chuyến nghỉ mát kéo dài, mà là một quyết định chiến lược của cuộc đời đòi hỏi tầm nhìn, tri thức và sự kiên trì.

\[1\] Farmstay không phải tìm sự an nhàn: Hãy tìm sự an vui trong công việc và sự an toàn cho gia đình với tầm nhìn nhiều năm.

\[2\] Đầu tư vào Tri thức: Học về nông nghiệp, học về du lịch, học về hoạch định trước khi đổ tiền vào đất và tìm người giống bạn để học hỏi.

\[3\] Tâm huyết phải đi kèm chiến lược: Phải biết cách đối thoại với chính quyền, biết cách liên kết với cộng đồng, hãy cân đối nguồn lực cho một cuộc đại cách mạng nhiều năm liền.

Chúc thành công và đừng hiểu nhầm, ảo mộng đẹp đẽ chỉ đến khi bạn hiểu nhiều điều về lĩnh vực này\!