Ngày 1/11/2023, mình cùng các anh chị em trong nhóm “Cafe Đặc Sản Khe Sanh và du lịch Khe Sanh” đã ra mắt “Khe Sanh Coffee Tour". Nhờ sự quan tâm của địa phương và sở ngành của tỉnh nên tour này cũng được biết đến nhiều hơn và đã được truyền thông chính thống. Nếu chỉ nhìn vào tour thì sẽ không thấy hết chiến thuật, chiến lược và các hoạt động triển khai xoay quanh hạt cafe mà mình đã làm ở Khe Sanh.
Câu hỏi đặt ra là: “Du lịch nông nghiệp của Khe Sanh phải làm gì để vào trạng thái phát triển bền vững?”
Trạng thái phát triển bền vững là khi Khe Sanh phát triển du lịch nông nghiệp để tác động kinh tế huyện, trong đó hai ngành tác động trực tiếp là du lịch và nông nghiệp, cùng với đó là các ngành tác động gián tiếp như thương mại, bất động sản,... "Bền vững" là khi sự thay đổi của vị trí lãnh đạo tỉnh, huyện hay thị trường, nhân sự, người nông dân,... đều không làm giảm hoặc làm chậm đi sự phát triển kinh tế của vùng này.
Vào khoảng tháng 9/2023, mình nhận thấy Khe Sanh là vùng cafe cực ngon và đặc biệt. Điều thú vị và đặc biệt hơn nữa là nơi này có thêm hạt Liberica (cafe Mít) có hương vị rất khác lạ, chín vào mùa nắng nên thuận lợi cho chế biến thành cafe Đặc Sản (Specialty Coffee). Giống này đã trồng ở đây 97 năm. Tất nhiên, Arabica Khe Sanh cũng ngon nhất Việt Nam và đang có thứ hạng thế giới (Top 5 cafe đặc sản thế giới). Như vậy, sự độc đáo của cafe Khe Sanh tới từ chính thổ nhưỡng, khí hậu, khả năng chế biến, tính cộng đồng,... Mình tin Khe Sanh đủ nội lực vươn tầm thế giới, xứng đáng cafe ngon nhất Việt Nam.
Một vùng phát triển du lịch bền vững khi sản phẩm trải nghiệm ở đó gắn được với nông nghiệp, văn hóa, giá trị phi vật chất. Nếu chúng ta chỉ quan tâm tới hạ tầng du lịch thì sản phẩm trải nghiệm sẽ bị nông, không đủ sâu sắc để gây nhung nhớ cho du khách. Như vậy, chúng ta cần hiểu chung một ý là Khe Sanh dùng hạt cafe để làm "lõi" trải nghiệm du lịch, trải nghiệm có thể 2-3 tiếng, hoặc vài ngày, gắn thêm các trải nghiệm khác như: Thác, ghềnh, sông, suối, văn hóa bản địa (văn hóa Bru Vân Kiều, Pa Cô), lịch sử chiến tranh.
Các hành động cần làm để Khe Sanh phát triển bền vững:
VỀ CANH TÁC:
1. Áp dụng phương pháp canh tác làm dày Body hạt Cafe. Nghĩa là cần tăng dinh dưỡng hữu cơ, vi sinh vật trong đất, khi đó cây sẽ khỏe, trái cafe sẽ ngon hơn, hậu vị ngọt sẽ dài hơn.
2. Không bón phân hóa học và thuốc bảo vệ thực vật. Khi làm được việc này thì hệ vi sinh trong đất toàn vùng sẽ tốt lên dần dần theo thời gian, tránh việc suy giảm chất lượng khi đất ngày càng yếu đi.
VỀ VĂN HÓA:
3. Văn hóa Cafe Đặc sản: Từ người dân, lãnh đạo, nhà vườn, HTX cafe, quán cafe,... chỉ dùng cafe chất lượng cao hoặc đặc sản, không sử dụng cafe chất lượng thấp. Song song với đó là ứng dụng các phương pháp pha chế "bào mòn" như một nghệ thuật pha chế của vùng này.
VỀ LIÊN MINH, LIÊN KẾT.
4. Chúng ta để ý các vùng kinh tế phát triển nhất trên thế giới, các nông dân - người dân ở vùng đó rất đoàn kết. Đoàn kết và cạnh tranh vẫn tồn tại song song trên vùng đất. Hãy nhìn rộng lớn hơn thì giá trị cafe toàn vùng còn lớn hơn rất nhiều.
Ví dụ: Khe Sanh Coffee Tour chỉ giao cho một đơn vị triển khai, toàn tỉnh hà huyện có khách đều đưa về đơn vị này tổ chức, tránh phân mảnh, chia nhỏ nguồn lực. Vì về bản chất, tour Khe Sanh Coffee tour rất khó tạo lợi nhuận, nhiệm vụ chính của tour là quảng bá giá trị, chất lượng cafe Khe Sanh.
VỀ LÃNH ĐẠO.
5. Đối với lãnh đạo tỉnh, sở ngành, Huyện Hướng Hóa cần nhận thức rõ đây là lợi thế cạnh tranh du lịch của Tỉnh, làm đa dạng sản phẩm du lịch, nên cần nhiều nguồn lực tài chính, con người, quảng bá,... cho du lịch nông nghiệp của Khe Sanh.
VỀ GIÁ BÁN:
6. Liên tục tăng giá bán cafe đặc sản của vùng, vì giá trị tương đương với giá trị. Càng tăng giá, càng có tiền chênh lên để mua sắm máy móc, thuê nhân công canh tác, chế biến,... tốt hơn. Thu hút các nhà chế biến, canh tác ở Việt Nam và thế giới về Khe Sanh đầu tư (vì thấy giá cao). Như vậy càng quy tụ được trí tuệ, thương mại, thương hiệu,... giá trị hạt cafe ngày càng tăng lên.
Một số sản phẩm du lịch nông nghiệp Khe Sanh có thể phát triển thêm khi Cafe đã tốt: Chuối, mắc ca (các loại hạt), dược liệu, luôn phải gắn với văn hóa bản địa.
Bài viết có tính cá nhân nhận định, với vai trò Nhà hoạch định, chuyên môn du lịch nông nghiệp nên có thể vẫn thiếu góc nhìn đủ đa giá trị, khách quan hơn, tổng thể hơn. Cảm ơn cả nhà đã đọc hết bài viết!
6 hành động then chốt để Khe Sanh phát triển bền vững: canh tác hữu cơ, văn hóa cà phê đặc sản, liên minh cộng đồng, lãnh đạo vùng, tăng giá bán, kết hợp văn hó…
